منظر فرهنگی اورامانات: ریشه های کهن در کوهستان و تبلور خلاقیت پایدار انسان

منظر فرهنگی اورامانات، واقع در قلب کوهستان های سرسخت زاگرس، شاهدی بی بدیل از تعامل هزاران ساله انسان با طبیعت است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. این منطقه، با معماری پلکانی، آداب و رسوم زنده و زبان کهن هورامی، نمادی از پایداری و خرد بومی مردمانش در برابر چالش های محیطی محسوب می شود و در ۲۷ جولای ۲۰۲۱ به عنوان بیست و ششمین میراث ملموس ایران در یونسکو ثبت جهانی شد.

منظر فرهنگی اورامانات، که از آن با نام هورامان نیز یاد می شود، نه تنها یک محدوده جغرافیایی، بلکه یک گنجینه زنده از تاریخ، فرهنگ و معماری است. این سرزمین کوهستانی، که در طول هزاران سال محل زندگی مردمانی سخت کوش و خلاق بوده، روایتگر داستانی از انطباق و پایداری است. اهمیت جهانی اورامانات از آن رو است که توانسته است در طول تاریخ، با حفظ هویت منحصر به فرد خود، راهکارهای مبتکرانه ای برای زندگی و شکوفایی در محیطی چالش برانگیز ارائه دهد. ثبت این منطقه در فهرست میراث جهانی یونسکو، مهر تاییدی بر این ارزش های بی بدیل و مسئولیت جمعی برای حفظ و معرفی آن به جهانیان است.

اورامانات: سرزمین کوهستان های بلند و مردمان ریشه دار

منطقه اورامانات، که در غرب ایران و در مرزهای کوهستانی استان های کردستان (جنوب غرب) و کرمانشاه (شمال غرب) قرار دارد، پدیده ای جغرافیایی-فرهنگی با ویژگی های برجسته است. این منطقه با کوهستان های مرتفعی چون شاهو و کوسالان، دره های عمیق، رودخانه های خروشان نظیر سیروان و لیله، و چشمه ساران متعدد، چشم اندازی بکر و طبیعی را به نمایش می گذارد. وسعت این منظر فرهنگی، که بخش هایی از کردستان عراق را نیز شامل می شود، پتانسیل گسترش و همبستگی فرهنگی در منطقه را تقویت می کند.

موقعیت جغرافیایی و وسعت

محدوده دقیق منظر فرهنگی اورامانات، ناحیه ای به وسعت تقریبی ۴۰۹ هزار هکتار را در بر می گیرد که در دو استان مرزی ایران، یعنی کردستان و کرمانشاه، گسترده شده است. این پهنه کوهستانی با توپوگرافی پیچیده، شامل ارتفاعات بلند، دامنه های شیب دار، و گستره ای از پوشش گیاهی متنوع است که از عوامل حیاتی در شکل گیری الگوهای زیستی و معیشتی مردم منطقه به شمار می رود. رود سیروان، به عنوان یکی از مهم ترین رودخانه های منطقه، نقشی محوری در آبیاری اراضی و حیات جوامع محلی ایفا کرده است.

مردمان هورامی و زبان هورامی

مردمان هورامی، با پیشینه ای غنی و هویت فرهنگی متمایز، ساکنان اصلی این منطقه هستند. آنان در طول هزاران سال، با تکیه بر دانش بومی و خلاقیت فردی و جمعی، توانسته اند تمدنی پایدار را در دل کوهستان ها بنا نهند. گویش هورامی که یکی از کهن ترین گویش های ایرانی و بخشی از زبان کردی است، نه تنها وسیله ارتباطی، بلکه حامل میراث شفاهی غنی، شامل شعر، داستان و آیین های باستانی است. سبک زندگی این مردمان، که اغلب بر پایه دامداری و کشاورزی دیم است، نمادی از سازگاری و مقاومت در برابر محدودیت های طبیعی است و الگویی ارزشمند از همزیستی مسالمت آمیز با محیط زیست را ارائه می دهد.

ردپای تاریخ: از پارینه سنگی تا تمدن های کهن

اورامانات، یک موزه زنده از تاریخ بشر است که از دوران های کهن تا به امروز، شواهد پایداری از سکونت و تمدن را در خود جای داده است. از غارهای باستانی گرفته تا کتیبه های پادشاهان کهن و اسناد تاریخی، هر گوشه از این سرزمین روایتگر فصلی از کتاب تاریخ است.

دوران پیش از تاریخ

شواهد باستان شناسی، از سکونت انسان در منطقه اورامانات در بیش از ۴۰ هزار سال پیش حکایت دارد. کاوش های انجام شده در محوطه هایی نظیر پناهگاه صخره ای دارایی، غار کناچه در دره پِردی مالا، و محوطه های اطراف سد داریان، مدارک ارزشمندی از دوران پارینه سنگی میانی و بالایی را آشکار ساخته است. این کشفیات شامل ابزارهای سنگی و بقایای زیستی است که نشان دهنده حضور گروه های انسانی شکارگر-گردآورنده در این منطقه بوده و اطلاعات مهمی درباره چگونگی زندگی انسان های اولیه در این نواحی کوهستانی فراهم می کند. اگرچه برخی از این محوطه ها در جریان آبگیری سد داریان به زیر آب رفتند، اما اطلاعات ثبت شده از آن ها برای مطالعات باستان شناسی منطقه ای بسیار حائز اهمیت است.

دوران تاریخی و قباله های اورامان

اورامانات در طول تاریخ میزبان قدرت های باستانی مختلفی بوده است. کتیبه سارگون دوم پادشاه آشوری (۷۲۱-۷۰۵ پیش از میلاد) در تنگ ور، نشان دهنده نفوذ آشوریان در این منطقه در جریان لشکرکشی های آن ها به زاگرس است. پس از آن، مادها، هخامنشیان و یونانیان نیز حضور پررنگی در این سرزمین داشته اند. یکی از مهم ترین یافته های تاریخی در اورامانات، کشف Parchments of Avroman (قباله های اورامان) در سال ۱۹۰۹ است. این مجموعه شامل سه سند مهم از دوران سلوکی و اشکانی است که در غاری در کوه سالان، نزدیک روستای شهر اورامان، پیدا شد. دو سند به زبان یونانی و یک سند به زبان اشکانی (پهلوی پارتی) نوشته شده اند و حاوی اطلاعاتی در مورد خرید و فروش تاکستان و زمین هستند. این قباله ها بین سال های ۸۸/۸۷ پیش از میلاد تا ۳۳ میلادی تاریخ گذاری شده اند و نام افرادی چون پاتاسپاک پسر تیرن و آویل پسر باینین در آن ها ذکر شده است. این اسناد نه تنها اطلاعات ارزشمندی درباره نظام حقوقی و اقتصادی آن دوران ارائه می دهند، بلکه نقش اورامان را در مسیرهای باستانی و تبادلات فرهنگی روشن می سازند.

ثبت جهانی یونسکو: ارزش های بی بدیل منظر فرهنگی اورامانات

ثبت منظر فرهنگی اورامانات در فهرست میراث جهانی یونسکو، نقطه عطفی در معرفی و حفاظت از این گنجینه بی همتا بود. این موفقیت نتیجه سال ها تلاش و همکاری بین المللی و ملی است که بر پایه ارزش های استثنایی این منطقه شکل گرفت.

معیارهای ثبت جهانی

منظر فرهنگی اورامانات بر اساس دو معیار مهم از ده معیار یونسکو به ثبت جهانی رسید که هر دو به وضوح در این منطقه تجلی یافته اند:

1. معیار III: گواهی بی همتا یا دست کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی زنده و تمدن در حال حیات.

   فرهنگ هورامی، با آداب و رسوم زنده، زبان کهن و دانش بومی عمیق، نمونه ای بارز از تداوم یک سنت فرهنگی است که در طول هزاران سال دستخوش تغییرات محیطی و تاریخی شده اما اصالت خود را حفظ کرده است. مراسم هایی نظیر پیرشالیار و کومسای، نمودهای زنده ای از این تداوم فرهنگی هستند.

2. معیار V: نمونه ای برجسته از تعامل سنتی انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ که با محیط زیست طبیعی خود، به ویژه در برابر تغییرات برگشت ناپذیر، آسیب پذیر شده است.

   معماری پلکانی روستاها و نظام های معیشتی مبتنی بر دامداری و کشاورزی دیم، نمونه ای شگفت انگیز از چگونگی سازگاری انسان با محیط کوهستانی خشن است. مردم هورامان با استفاده هوشمندانه از منابع محدود و احترام به طبیعت، سیستمی پایدار از زندگی را خلق کرده اند که نشان دهنده تعاملی عمیق و اندیشمندانه بین انسان و محیط زیست است.

فرایند و دستاوردهای ثبت

تلاش برای ثبت جهانی اورامانات از سال ۲۰۰۷ با قرار گرفتن این منطقه در فهرست موقت یونسکو آغاز شد. پس از سال ها کار کارشناسی، تهیه پرونده ای جامع و مستند، و همکاری های گسترده میان نهادهای ملی و بین المللی، سرانجام در تاریخ ۲۷ جولای ۲۰۲۱ (۵ مرداد ۱۴۰۰)، در چهل و چهارمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که به صورت مجازی در شهر فوجوی چین برگزار شد، منظر فرهنگی اورامانات با اجماع آرا به عنوان بیست و ششمین میراث ملموس ایران در فهرست جهانی به ثبت رسید.

این دستاورد بزرگ مرهون تلاش های بی وقفه کارشناسان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، کمیسیون ملی یونسکو-ایران، دفتر نمایندگی ایران در پاریس، پژوهشگران، جوامع محلی و مدیران استانی در کردستان و کرمانشاه بود. دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو-ایران، حجت الله ایوبی، در آن زمان این موفقیت را به ملت ایران تبریک گفت و از تمامی دست اندرکاران قدردانی کرد. این ثبت جهانی نه تنها به حفاظت از این منطقه کمک می کند، بلکه زمینه را برای توسعه گردشگری پایدار و افزایش آگاهی جهانی درباره فرهنگ غنی ایران فراهم می آورد.

منظر فرهنگی اورامانات، با معماری پلکانی، آداب و رسوم زنده و زبان کهن هورامی، نمادی از پایداری و خرد بومی مردمانش در برابر چالش های محیطی است.

معماری پلکانی: نمادی از سازگاری و خرد بومی

معماری منطقه اورامانات، بازتابی از هوش، خلاقیت و احترام عمیق مردمانش به طبیعت است. خانه هایی که به صورت پلکانی بر دامنه های کوه بنا شده اند، نه تنها نیازهای زیستی را برآورده می کنند، بلکه خود بخشی جدایی ناپذیر از منظر طبیعی به شمار می آیند.

خانه های خشکه چین و فلسفه ساخت

یکی از ویژگی های بارز معماری هورامی، استفاده از تکنیک خشکه چین در ساخت و ساز است. در این روش، سنگ ها بدون استفاده از ملات و تنها با مهارت و دقت خاص، روی هم چیده می شوند تا دیوارهای مستحکم و پایداری را تشکیل دهند. این فلسفه ساخت، ریشه در دو اصل مهم دارد: کمترین دخالت در طبیعت و بیشترین بهره وری از منابع موجود. مردمان هورامی با این روش، سازه هایی را بنا نهاده اند که نه تنها با محیط طبیعی سازگارند، بلکه به دلیل استفاده از مصالح بومی، دارای پایداری و دوام بالایی هستند و کمترین اثر زیست محیطی را بر جای می گذارند.

الگوی پلکانی و کاربری فضاها

معماری پلکانی اورامانات به گونه ای است که پشت بام یک خانه، حیاط خانه بالایی را تشکیل می دهد و این پیوستگی، منظری بی نظیر و هماهنگ با شیب تند کوهستان ایجاد می کند. این الگوی معماری، علاوه بر زیبایی بصری، کاربری های هوشمندانه ای را نیز در بر دارد. معمولاً خانه ها در دو طبقه ساخته می شوند:

• طبقه همکف: به نگهداری دام، انبار آذوقه و فضاهای خدماتی اختصاص می یابد. این چیدمان، علاوه بر حفظ گرمای حیوانات در زمستان، دسترسی آسان به منابع و وسایل کار را نیز فراهم می کند.
• طبقه بالا: فضای اصلی زندگی روزمره، شامل نشیمن، آشپزخانه و اتاق خواب ها است.

تفاوت های ظریفی نیز در معماری خانه ها بر اساس شغل و معیشت خانواده ها مشاهده می شود. خانه های باغ داران، کشاورزان و دامداران، با توجه به نیازهای خاص شغلی آن ها، در جزئیات طراحی و تقسیم بندی فضاها، تفاوت هایی هرچند اندک دارند که نشان دهنده رویکرد عملی و کاربردی در معماری بومی است.

بهره وری از طبیعت

یکی دیگر از جلوه های خرد بومی در معماری اورامانات، بهره گیری هوشمندانه از عوامل طبیعی است. جهت گیری بناها به گونه ای است که در فصول سرد، حداکثر نور و گرمای خورشید را جذب کرده و در تابستان، با ایجاد سایه و تهویه طبیعی، محیطی خنک و دلپذیر را فراهم آورد. استفاده از پنجره های کوچک و دیوارهای ضخیم سنگی نیز به تنظیم دمای داخلی و کاهش مصرف انرژی کمک می کند. این دانش بومی در معماری، نه تنها به آسایش ساکنان منجر می شود، بلکه نمونه ای عملی از پایداری و احترام به محیط زیست است.

فرهنگ و زندگی: تپش قلب اورامانات

قلب تپنده اورامانات، در فرهنگ زنده و پویای مردمانش نهفته است. سبک زندگی، آداب و رسوم، زبان و هنرهای بومی، همگی از عمق رابطه این مردمان با طبیعت و تاریخ خود حکایت دارد.

معیشت پایدار: راز بقا در کوهستان

اقتصاد اورامانات، به شکل سنتی، بر پایه دامداری و کشاورزی دیم استوار است. محدودیت های زمین های هموار، مردمان این منطقه را به ابداع روش های خلاقانه ای در کشاورزی سوق داده است. باغداری، به ویژه کشت درخت گردو، نقش مهمی در معیشت مردم دارد. سیستم های سنتی آبیاری و مدیریت منابع آب، از جمله قنوات و چشمه ها، از اهمیت حیاتی برخوردارند و نشان دهنده دانش عمیق آن ها در بهره برداری بهینه از طبیعت است. خودکفایی و اتکا به منابع بومی، یکی از عوامل اصلی تداوم سکونت و توسعه پایدار در این منطقه بوده است. دانش بومی در زمینه شناخت گیاهان دارویی، مدیریت جنگل ها و مراتع، و حفظ گونه های جانوری، نمونه ای از تجربه گرانبهای مردمان هورامان در همزیستی با محیط زیست است.

آیین ها و مراسم زنده

اورامانات، سرزمین آیین ها و جشن های باستانی است که ریشه در اعتقادات کهن و چرخه طبیعت دارند. از مهم ترین و شناخته شده ترین این مراسم، می توان به «عروسی پیرشالیار» در اورامان تخت اشاره کرد. این مراسم که هر سال دو بار (زمستان و بهار) برگزار می شود، با موسیقی عرفانی، سماع و قربانی کردن دام، نمادی از اتحاد و همبستگی جامعه محلی و احیای سنت های کهن است. جشن «کومسای» نیز که مربوط به برداشت محصولات و شکرگزاری از طبیعت است، یکی دیگر از آیین های مهم منطقه به شمار می رود. در پالنگان نیز مراسم های مرتبط با برداشت محصول و آغاز فصل جدید، با شور و هیجان خاصی برگزار می شود. موسیقی محلی با سازهایی نظیر دف و شمشال، رقص های گروهی (چه پلی)، و ادبیات شفاهی غنی شامل هورامان نامه و داستان های فولکلور، از اجزای جدایی ناپذیر زندگی فرهنگی مردمان هورامان هستند.

صنایع دستی و هنرهای بومی

هنرهای دستی در اورامانات، نه تنها منبع درآمد، بلکه بخش جدایی ناپذیری از هویت فرهنگی مردم است. این صنایع دستی که اغلب با استفاده از مواد اولیه طبیعی و بومی ساخته می شوند، بازتابی از خلاقیت و مهارت دستان هنرمند مردمان هورامان است. از جمله مهم ترین این صنایع می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نمدمالی: تولید زیرانداز، کلاه و پاپوش از پشم گوسفند.
• گلیم بافی و قالی بافی: با طرح ها و نقش های بومی و رنگ های طبیعی.
• ساخت سازهای سنتی: مانند دف، شمشال و تنبور.
• گیوه بافی: تولید نوعی کفش سنتی و سبک.
• خراطی و نازک کاری چوب: ساخت ظروف و اشیاء تزئینی چوبی.

جاذبه های گردشگری: سفری به دل اورامانات

اورامانات، با چشم اندازهای طبیعی خیره کننده و روستاهای تاریخی، مقصدی ایده آل برای گردشگران فرهنگی و طبیعی است که به دنبال تجربه ای اصیل و عمیق هستند. این منطقه، ترکیبی از تاریخ، فرهنگ و طبیعت بکر را به بازدیدکنندگان عرضه می کند.

روستاهای شاخص و دلربا

سفر به اورامانات، فرصتی برای کاوش در روستاهایی است که هر یک زیبایی ها و داستان های خاص خود را دارند:

• اورامان تخت: معروف به هزار ماسوله، با معماری پلکانی چشم نواز و برگزاری مراسم باستانی پیرشالیار. این روستا به دلیل قرار گرفتن بر شیب تند کوهستان و ساختار منحصربه فرد خانه ها، از شهرت جهانی برخوردار است.
• پالنگان: روستایی تاریخی با چشمه سارها، آبشارهای کوچک، و آسیاب های آبی که فضایی آرامش بخش و دلنشین دارد. رودخانه تنگی ور که از میان روستا می گذرد، به زیبایی آن می افزاید.
• هجیج: روستایی سنگی در کنار رودخانه سیروان، که به دلیل ساختار خشکه چین و طبیعت زیبای اطراف، مورد توجه قرار گرفته است. سد داریان و چشمه بل، از جاذبه های نزدیک به هجیج هستند.
• بلبر و ژاورو: از دیگر روستاهای زیبا با طبیعت بکر و معماری سنتی که فرصت های بی نظیری برای طبیعت گردی و آشنایی با زندگی روستایی فراهم می کنند.

علاوه بر روستاها، مسیرهای پیاده روی در دل کوهستان ها و دره های سرسبز، مناظری فراموش نشدنی از آبشارها، چشمه ها و پوشش گیاهی متنوع را به ارمغان می آورند.

طبیعت گردی و بوم گردی

اورامانات به دلیل طبیعت بکر و تنوع زیستی خود، پتانسیل بالایی برای فعالیت های طبیعت گردی دارد. کوهنوردی در ارتفاعات شاهو و کوسالان، بازدید از چشمه ها و آبشارها، و در صورت فراهم بودن امکانات، قایق رانی در بخش هایی از رود سیروان، از جمله فعالیت هایی است که می تواند تجربه سفر را غنی تر کند. اقامت در اقامتگاه های بوم گردی محلی، فرصتی بی نظیر برای تجربه زندگی اصیل هورامی، چشیدن غذاهای محلی، و آشنایی نزدیک با فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه است. این نوع گردشگری، به پایداری اقتصادی جوامع محلی نیز کمک شایانی می کند.

نمایشگاه های عکس و آثار فرهنگی

در سال های اخیر، تلاش های زیادی برای معرفی اورامانات از طریق هنر و رسانه صورت گرفته است. نمایشگاه های گروهی عکس مانند «اورامان؛ دامان آسمان»، که در مهرماه ۱۳۹۹ برگزار شد و شامل ۷۰ عکس منتخب از ۳۵ عکاس برجسته بود، نقش مهمی در برجسته سازی زیبایی های طبیعی، معماری خاص و آیین های منحصر به فرد این منطقه، مانند عروسی پیرشالیار و جشن پالنگان، ایفا کرده است. انتشار کتاب های مصور و مستندات فرهنگی نیز به حفظ و معرفی این میراث ارزشمند کمک می کند و علاقه مندان می توانند برای مشاهده آثار ارزنده به نگارخانه های مجازی مراجعه کنند.

آینده منظر فرهنگی اورامانات: چالش ها و فرصت ها

ثبت جهانی اورامانات، در کنار افتخارات فراوان، مسئولیت های سنگینی را نیز برای حفظ این میراث گرانبها به همراه دارد. مواجهه با چالش ها و بهره برداری از فرصت ها، نیازمند برنامه ریزی دقیق و مشارکت همه جانبه است.

چالش های پیش رو

حفاظت از اصالت منظر فرهنگی اورامانات در برابر توسعه ناپایدار و مدرنیزاسیون یکی از مهم ترین چالش ها است. ورود فناوری های جدید و تغییرات در سبک زندگی می تواند به تدریج به فرسایش الگوهای سنتی معماری و معیشت منجر شود. مهاجرت روستاییان به شهرها نیز یکی دیگر از نگرانی ها است که می تواند پایداری فرهنگی منطقه را تحت تاثیر قرار دهد و نیروی انسانی لازم برای حفظ دانش بومی و صنایع دستی را کاهش دهد. تغییرات اقلیمی، از جمله خشکسالی و سیل، تهدیدی جدی برای طبیعت بکر و منابع آبی منطقه محسوب می شود. همچنین، مدیریت گردشگری انبوه و جلوگیری از تبدیل شدن این مقصد فرهنگی به یک منطقه صرفاً توریستی، نیازمند تدوین و اجرای طرح های جامع و مسئولانه است تا از فرسایش فرهنگی و طبیعی جلوگیری شود.

در این راستا، نظارت دقیق بر ساخت وسازهای جدید، ترویج معماری همساز با اقلیم، و آموزش جوامع محلی برای پذیرش گردشگران به شیوه ای پایدار، از اهمیت بالایی برخوردار است. حفظ تعادل میان توسعه اقتصادی و حفاظت از میراث فرهنگی، کلید پایداری اورامانات در بلندمدت خواهد بود.

فرصت های توسعه پایدار

ثبت جهانی اورامانات، فرصت های بی شماری را برای توسعه پایدار این منطقه فراهم آورده است. افزایش آگاهی جهانی و همکاری های بین المللی می تواند به جذب منابع مالی و دانش فنی برای پروژه های حفاظتی و توسعه ای منجر شود. توسعه گردشگری مسئولانه، با تاکید بر بوم گردی و گردشگری فرهنگی، نه تنها به افزایش درآمد جوامع محلی کمک می کند، بلکه به آن ها انگیزه می دهد تا میراث خود را با افتخار بیشتری حفظ و معرفی کنند. پتانسیل الحاق بخش های عراقی هورامان به این پرونده جهانی در آینده، می تواند به تقویت همبستگی منطقه ای و ایجاد یک محور فرهنگی مشترک در زاگرس منجر شود.

حفظ و ترویج دانش بومی، صنایع دستی و هنرهای محلی، با حمایت از کارگاه های آموزشی و بازارهای فروش، می تواند به احیای این میراث های ناملموس کمک کند. همچنین، پژوهش های علمی در حوزه های باستان شناسی، مردم شناسی و بوم شناسی، می تواند به شناخت عمیق تر و برنامه ریزی بهتر برای آینده اورامانات یاری رساند. ایجاد فرصت های شغلی پایدار برای جوانان محلی در حوزه های مرتبط با میراث فرهنگی و گردشگری، می تواند به کاهش مهاجرت و تقویت پویایی اجتماعی منطقه کمک کند.

منظر فرهنگی اورامانات، با ویژگی های منحصربه فرد خود، الگویی برای تعامل انسان و طبیعت است که همگان را به مسئولیت پذیری در قبال حفاظت از آن فرامی خواند.

نتیجه گیری

منظر فرهنگی اورامانات، نمادی بی بدیل از توانایی انسان در تعامل خلاقانه و پایدار با طبیعت کوهستانی است. این منطقه، با تاریخ کهن، معماری پلکانی خیره کننده، فرهنگ غنی و آداب و رسوم زنده اش، نه تنها گنجینه ای ملی، بلکه میراثی ارزشمند برای تمام بشریت است. ثبت جهانی اورامانات در فهرست یونسکو، مهر تاییدی بر ارزش های جهانی استثنایی این منطقه و شاهدی بر خرد بومی مردمانش در خلق و حفظ یک تمدن پایدار در دل کوهستان ها است.

اورامانات فراتر از یک منطقه جغرافیایی، به مثابه یک «موزه زنده» عمل می کند که در آن می توان ردپای هزاران سال تاریخ بشر، شیوه زندگی، معماری، زبان و آیین های کهن را مشاهده کرد. حفاظت از این گنجینه بی نظیر برای نسل های آینده، وظیفه جمعی همه ماست. این مسئولیت شامل بازدید مسئولانه، حمایت از جوامع محلی و ترویج دانش بومی می شود تا روح اورامانات، همواره در کوهستان های بلندش زنده و پویا بماند.