«۲ درجه کمتر»؛ پویشی موفق در کاهش مصرف انرژی

در لغتنامه دهخدا به صورت مستقیم تعریف نشده است اما ترکیبی است از دو جزء «نا» به معنای نفی و «تراز» به معنای تعادل یا توازن؛ در نتیجه می توان آن را «عدم تعادل» یا «نبود توازن» ترجمه کرد؛ «ناترازی» واژه ای است که طی سال های اخیر بیشتر به گوش می رسد و برخی از مسئولان و متولیان مدیریت کشور از آن در توصیف وضعیت برخی از شاخص های اقتصادی استفاده می کنند.
به گزارش ترند روز ناترازی (Imbalance) در علوم مختلف به ویژه در حوزه های اقتصادی و انرژی به معنای عدم تعادل بین دو یا چند متغیر مرتبط است. این مفهوم زمانی به کار می رود که بین عرضه و تقاضا ورودی و خروجی یا هر دو سوی یک سیستم اختلاف یا شکافی وجود داشته باشد. ایران با انواع ناترازی ها از جمله ناترازی انرژی مواجه است که چالش های خاص خود را ایجاد کرده است و حل آنها نیازمند برنامه ریزی بلندمدت اصلاح ساختارهای اقتصادی افزایش بهره وری و مشارکت عمومی است. ناترازی انرژی در ایران باعث افزایش واردات سوخت و مواد اولیه برای تولید انرژی شده که هزینه های مالی زیادی به دولت تحمیل کرده است. از سوی دیگر عدم سرمایه گذاری کافی در انرژی های نو و تجدیدپذیر به بروز بحران های اقتصادی در بلندمدت منجر می شود. وابستگی بیش از حد به سوخت های فسیلی برای تولید انرژی باعث تولید گازهای گلخانه ای و آلاینده ها می شود که تاثیرات منفی زیادی بر محیط زیست و کیفیت زندگی شهروندان دارد. ناترازی انرژی در برخی از مناطق ایران به کمبود منابع انرژی به ویژه برق منجر شده است.
طی قریب به دو دهه گذشته کشور با توسعه کمّی در حوزه های تولید خودرو صنعت و شبکه گازرسانی در روستاها مواجه بوده که همه این ها باعث شده که مصرف انرژی در کشور افزایش یابد؛ همچنین در یک دهه اخیر نیز به تدریج فاصله میان تقاضای برق در زمان اوج و توان تأمین شده در زمان اوج بیشتر شده است؛ این فاصله به مرور افزایش یافت تا جایی که در سال ۱۴۰۲ به ۱۲ هزار مگاوات و در تابستان ۱۴۰۳ به ۱۸ هزار مگاوات رسید و کشور را در آستانه وضعیتی بحرانی قرار داد؛ کارشناسان پیش بینی کرده اند که برای امسال ۲۴ هزار مگاوات کسری برق داشته باشیم و این به معنی آن است که مشکلاتی که طی به ویژه ۶ ماه دوم سال قبل وجود داشت در سال تابستان سال جاری نیز پابرجا خواهد بود؛ مشکلاتی نظیر قطعی برق صنایع قطعی بخش خانگی و همچنین اعمال تعطیلی های بخشی و سراسری با هدف مدیریت مصرف انرژی در کشور.
آسیب شناسی های انجام شده درباره علت ناترازی های برق در سال گذشته حاکی از آن است که بر خلاف دیدگاه رایج مبنی بر اینکه با ساخت نیروگاه جدید مشکل ناترازی برق در کشور حل می شود اما این وابستگی شدید صنعت برق به گاز است که باعث شده همزمان با مشکل کمبود گاز کمبود برق هم رقم بخورد و موضوع پیچیده تر شود؛ یعنی اگر نیروگاه جدید هم ساخته شود وقتی خوراک این نیروگاه تامین نشود (کمبود گاز) در نتیجه عملاً امکان افزایش تولید فراهم نیست. به این ترتیب ما با ابربحرانی در زمینه ناترازی برق مواجه هستیم.
در سالی که پس از فوت و به شهادت رسیدن سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهوری در جریان سانحه سقوط بالگرد در سی ام اردیبهشت ماه و روی کار آمدن دولت جدید تقریباً بعد از سه ماه یکی از نخستین مواجهه های دولت با موضوع ناترازی برق در کشور بود؛ افزایش مصرف بخش خانگی به دلیل گرمای تابستان و همچنین وضعیت مخازن سوخت جایگزین نیروگاه ها کار را به جایی کشاند که پس از اعمال قطعی های مکرر در بخش صنعت در تابستان از آبان ماه بخش خانگی نیز با قطعی های مکرر برق مواجه شد؛ شرایط با سردتر شدن هوا و کاهش گاز تحویلی به نیروگاه ها به دلیل افزایش مصرف ادامه پیدا کرد و کار به جایی رسید که تعطیلی هایی در گستره بخشی و سراسری به دلیل سرما و مدیریت مصرف انرژی در فصول پائیز و زمستان اعمال شد.
دعوت رئیس جمهوری به پویش «۲ درجه کمتر» و فراگیری این پویش
دولت در کنار اقدامات برای افزایش تولید گاز و تامین سوخت های مورد نیاز نیروگاه ها اعم از گاز مازوت و گازوئیل انجام اقداماتی فرهنگی و اجتماعی جهت صرفه جویی در مصرف انرژی توسط مردم را نیز در دستور کار خود قرار داد؛ در همین راستا مسعود پزشکیان رئیس جمهوری بیست و دو آذرماه از مردم خواست تا برای کمک به تداوم سوخت رسانی به تمام کشور در روزهای سرد ۲ درجه دمای محیط منازل خود را کاهش دهند؛ او در این پیام ویدئویی خود خطاب به مردم ایران گفت: «آلودگی هوا و مضراتی که از نظر سلامت بر کل جامعه ما اعمال می کند و این موضوع که سوخت نامناسبی در اختیار داریم ایجاب می کند روند گرمایش منازل و محل کارمان را تا جایی که می توانیم کنترل کنیم. از همه مردم عزیز کشورمان می خواهیم اگر بتوانند حداقل ۲ درجه گرمایش منازل را پایین بیاورند تا ما بتوانیم ذخیره سوخت بیشتری داشته باشیم و در این سرما به همه مردم عزیز کشورمان سوخت رسانی کنیم. از مردم برای همکاری در این زمینه سپاسگزاریم.»
دعوت رئیس جمهوری از مردم تبدیل به نقطه ی آغازی برای آغاز و فراگیر شدن پویش ۲ درجه کمتر شد؛ پویشی که با شعار «همه با هم؛ «۲ درجه کمتر» مصرف کنیم» و با هدف مدیریت مصرف سوخت با دعوت سایر اعضای دولت مقامات کشوری و لشکری نهادهای مختلف و همچنین جمعی از هنرمندان جامعه ورزشی و اقشار گوناگون مردمی فراگیر شد و همه با تأکید بر نقش مردم در مصرف بهینه انرژی خواستار مشارکت عمومی در پویش ۲ درجه کمتر شدند؛ در زمان اجرای این پویش پیش بینی می شد که با کاهش هر یک درجه دما معادل ۲۵ میلیون مترمکعب گاز صرفه جویی شود.
سنگدوینی: کاهش ۲ درجه ای دمای محیط معادل تولید روزانه ۲ فاز میدان گازی پارس جنوبی است
ترند روز در زمان اجرای پویش «کاهش ۲ درجه کمتر» درباره اهمیت توجه به این موضوع گفت وگوهایی با برخی از نمایندگان مجلس انجام داد؛ در همین زمینه رمضانعلی سنگدوینی نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس گفت: امروز ما با دو موضوع کمبود برق و گاز مواجهیم؛ در این شرایط وقتی ۲ درجه دمای محیطی کاهش یابد می توانیم به اندازه تولیدات دو فاز میدان گازی پارس جنوبی یعنی در حدود ۵۰ میلیون متر مکعب گاز صرفه جویی کنیم.
او همچنین تأکید کرد: امروز مهم این است که ما در زمینه ی تولید برق و گاز کسری داریم و اینکه این کمبود برای کدام دولت است اهمیتی ندارد؛ ما در همه دولت ها نتوانستیم تولید گاز و برق را متناسب با توسعه افزایش دهیم؛ ما توسعه داشتیم اما افزایش ما نسبت به توسعه توازن ندارد. در چنین شرایطی امروز نه تنها مردم بلکه همه به ویژه دستگاه های اجرایی و ادارات مختلف باید در زمینه صرفه جویی در مصرف گاز و برق همراهی کنند.
کوچک زاده: کاهش ۲ درجه ای دمای محیط موجب ایجاد ثبات و پایداری شبکه برق می شود
مهدی کوچک زاده دیگر عضو کمیسیون انرژی نیز با اشاره به درخواست رئیس جمهوری از مردم جهت کاهش دو درجه ای دمای محیطی منازل اظهار کرد: پاسخ مثبت مردم به این درخواست قطعاً موجب کاهش مصرف گاز در بخش خانگی می شود و به تبع آن امکان تامین گاز برای نیروگاه های تولید برق و ایجاد ثبات و پایداری شبکه برق فراهم خواهد شد.
معصومی: پویش «۲ درجه کمتر» اقدامی خردمندانه و عملی در راستای مدیریت بهینه منابع انرژی است
سید کریم معصومی عضو کمیسیون اصل ۹۰ با تاکید بر اینکه با توجه به کمبود گاز برای تولید برق در نیروگاه های حرارتی و محدودیت های موجود در تأمین سوخت بهترین راهکار برای مدیریت این چالش در حوزه انرژی همکاری و همدلی تمامی اقشار جامعه است گفت: کاهش ۲ درجه ای دمای محیط زندگی و کار به اندازه دو درجه یکی از ساده ترین و مؤثرترین راه های کاهش فشار بر شبکه انرژی است. پایین آوردن دمای محیط به میزان ۲ درجه می تواند به طور چشمگیری در کاهش مصرف انرژی مؤثر باشد؛ این اقدام نه تنها از قطعی برق و گاز در نقاط مختلف کشور جلوگیری می کند بلکه به کاهش مصرف سوخت های آلاینده مانند مازوت در نیروگاه های حرارتی نیز کمک خواهد کرد.
او همچنین گفت: اظهار کرد: این پویش به عنوان یک اقدام خردمندانه و عملی در راستای مدیریت بهینه منابع انرژی علاوه بر کاهش فشار بر سیستم انرژی کشور می تواند به حل مشکلات زیست محیطی نیز کمک کند. در شرایطی که ناترازی انرژی در کشور به یک معضل بزرگ تبدیل شده است مشارکت مردم در کاهش مصرف انرژی در فصل زمستان می تواند به ایجاد تعادل در شبکه برق و گاز و جلوگیری از بحران های احتمالی کمک کند.
طاهری: پویش «۲ درجه کمتر» فرهنگ صرفه جویی را در جامعه نهادینه می کند
همچنین مصطفی طاهری عضو کمیسیون صنایع و معادن با تاکید بر اینکه همه باید در جهت بهینه سازی و کاهش مصرف انرژی و در نهایت رفع ناترازی گام برداریم که نتیجه نهایی آن بهبود وضعیت انرژی در کشور است گفت: پویش «۲ درجه کمتر» نه تنها کمکی برای کاهش مصرف انرژی است بلکه فرهنگ صرفه جویی را در جامعه نهادینه می کند.
سخنگوی دولت: «۲ درجه کمتر» به اهداف تعیین شده دست یافت
با همراهی مردم به گفته سخنگوی دولت این پویش به اهداف تعیین شده دست یافت؛ فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در نشست بررسی آخرین وضعیت و اقدامات مدیریت ناترازی ها در بخش انرژی و نیرو که روز جمعه ۷ دی در وزارت کشور برگزار شد به ارائه گزارشی از نتایج اجرای پویش کاهش ۲ درجه دمای محیط منازل اشاره کرد و گفت: بر اساس گزارش های ارائه شده صرفه جویی سه درصدی در مصرف گاز و همچنین صرفه جویی ۵ درصدی در مصرف برق از نتایج اجرای این پویش است.
سخنگوی کمیسیون انرژی: پویش کاهش ۲ درجه اثر بسیار روی موضوع کاهش مصرف انرژی داشت
طی روزهای گذشته برای ارزیابی از میزان اثربخشی این پویش به سراغ جلیل مختار سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی رفتیم؛ او در این باره تاکید کرد: هرگونه اقدام آحاد مردم در خصوص کمک به ناترازی ها اثرگذار است چراکه مصرف کننده اصلی گاز و برق در وهله اول مشترکان خانگی و آحاد مردم هستند و یقیناً هر اقدامی می تواند اثرگذار و راهگشای مثبتی برای ناترازی انرژی باشد؛ یقینا پویش کاهش ۲ درجه اثر بسیار زیادی روی موضوع کاهش مصرف انرژی داشته است. وی همچنین گفت: نباید تنها تولید کننده ها و دستگاه های ذیربط را به عنوان اثرگذار در بخش ناترازی ببینیم بلکه مصرف کنندگان نیز باید به عنوان یکی از متغیرهای اصلی در بخش ناترازی ها دیده شوند.
انتهای پیام