اجتماعی

۱۸ نکته درباره حفاظت از محیط زیست با پرنده‌نگری

پرنده نگری یک فعالیت تفریحی است که پرندگان را در زیستگاه طبیعی خود می بیند و به شکل های مختلف سازماندهی می شود و بر خلاف دیگر شاخه های حیوان نگری به شهرها و شهرک ها گسترش یافته است و پارک شهری نیز حوزه آن است. از این رو طرفداران زیادی را به خود جذب کرد.

به گزارش ترند روز، تعیین روزی در تقویم ملی برای «روز پرنده نگری» برای اولین بار توسط جمعی از فعالان محیط زیست و طبیعت گردی در سال 1388 پیشنهاد شد. کمیته ملی طبیعت گردی متشکل از سه نهاد «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی» است. ، “سازمان محیط زیست” و “سازمان ملی منابع طبیعی و آب” در بزرگداشت روز ملی پرنده نگری، این رویداد در رهبری، از این رویداد حمایت کردند. فرهنگ حفاظت از گونه های مختلف پرندگان در کشور شناخته شده است. اما این روز هنوز در تقویم رسمی کشور ثبت نشده است. به دلیل اهمیت پرنده نگری در حفاظت از محیط زیست، 18 ایده از رضاعلی عسل – کارشناس پرنده نگری را مطرح می کنیم:

*نه تنها پرنده نگری، بلکه «حفاظت» از مفاهیم و اصول اکوتوریسم است. نامگذاری این روزها بهانه ای است تا نگاهی به حفاظت از گونه های ارزشمندی که در طبیعت در حال از بین رفتن هستند چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی باشد. این روز ترکیبی از دو جنبه محیط زیست و گردشگری است.

اکوتوریسم شکلی مسئولانه از گردشگری طبیعی است که در محیط طبیعی صورت می گیرد. در این میان دو موضوع حفاظت از محیط زیست و بهبود زندگی مردم محلی باید مورد توجه قرار گیرد. بدون این دو، اکوتوریسم معنایی ندارد، صرفا گردشگری است.

* دو جنبه برای تماشای پرنده وجود دارد. ابتدا انواع مختلف اکوسیستم‌های خاص شامل مناطق طبیعی، مناطق حفاظت‌شده، تالاب‌ها و … مانند پارک ملی گلستان، جنگل هیرکانی و تالاب میانکالا را در نظر می‌گیریم. به عبارت دیگر خواهیم دید چه گونه هایی در این مناطق وجود دارد.

* در روش دوم بر اساس فهرست گونه های هدف، طرح ویژه را اجرا می کنیم. به عنوان مثال گروهی از پرنده شناسان خارجی برای بررسی موجودی گونه های مختلف به ایران آمدند. برای یافتن گونه مورد نظر، علاوه بر محیطی غنی و تمیز، گاهی به شهرها، پارک ها و باغ ها می رویم.

* هرمزگان و میناب در بندرعباس نمونه بارز رویکرد دوم هستند. بیشتر تورهای پرنده نگری در ایران در میناب انجام می شود. حتی در جاده میناب و پارک اطراف شهر بندرعباس قدم می زنیم تا گونه های هدفی مانند دارکوب بلوچی یا درنگو سیاه را ببینیم.

* برخی از گونه‌ها در طبیعت به سختی دیده می‌شوند، اما برخی از آنها به دلایل مختلف جمعیت خوبی در محیط‌های شهری، پارک‌ها و باغ‌ها دارند که وضعیت مناسبی دارند و در برخی فصول سال نیز دیده می‌شوند.

* محیط متنوعی داریم. به منظور حفاظت و حفظ مناطقی مانند تالاب ها یا اکوسیستم های جنگلی، ابتدا باید ظرفیت اکولوژیکی منطقه مورد ارزیابی قرار گیرد. این فعالیت به ما نشان می دهد که چه گونه هایی در منطقه در معرض خطر هستند؟ مناطق تکثیر و پرورش این گونه کجاست؟ تجهیزاتی مانند برج های پرنده نگری را در چه مناطقی می توانیم قرار دهیم که کمترین مزاحمت را داشته باشند؟ چه درگیری ها و تهدیدهایی در منطقه وجود دارد؟ و آیا فشار مضاعف درگیری ایجاد خواهیم کرد یا می توانیم برخی از آنها را کاهش دهیم؟

* آموزش جمعیت محلی ضروری است زیرا جامعه محلی برای پرنده نگری بسیار مهم است. همکاری با جامعه محلی برای سازماندهی سفرهای تماشای پرنده در داخل یا خارج از کشور بسیار مفید است. از طریق آموزش می توان آنها را برای هدایت پرندگان آموزش داد زیرا آنها منطقه را به خوبی می شناسند و مهارت های لازم برای انجام این کار را دارند.

* این تداعی از روستاییان روستای پامنار دزفول دیده می شود. در دزفول سدی وجود دارد که محل زندگی جغدهای ماهیگیری است. بسیاری از افرادی که قایق دارند، گردشگران را به زیستگاه این گونه می برند. به عبارت دیگر باعث خوشحالی گردشگران و کسب درآمد می شوند. این بهترین روش حفاظتی است زیرا روستاییان می دانند که درآمد آنها به حفاظت از جغدها بستگی دارد.

* اولین سطح از معیارهای ارزیابی پتانسیل اکولوژیکی منطقه بر عهده دولت است. مقطع متوسطه آموزش محلی بر عهده دولت و بخشی از مسئولیت فعالان این عرصه است. آخرین سطح رعایت اخلاقی گردشگران ابتدا خود آنهاست، سپس فعالان این عرصه به ویژه راهنمایان پرنده نگری. مثلاً گردشگران برای گرفتن عکس های بهتر به لانه های پرندگان نزدیک نشوند یا با نزدیک شدن به پرندگان تغذیه کننده را از خود دور کنند و همچنین نباید آرامش منطقه را به هم بزنند یا در این مکان ها آتش روشن کنند.

* ارزیابی زیست محیطی یک منطقه کوچک انجام شده است. چندین منطقه تحت حفاظت سازمان های محیط زیستی وجود دارد که این ارزیابی ها در آنها انجام شده است، اما در بیشتر مناطق ایران مانند بسیاری از تالاب ها، مناطق باز برای بازدید گردشگران بدون محدودیت و ارزیابی زیست محیطی هستند. پتانسیل هنوز به دست نیامده است.

*بسیاری از این تالاب ها محل پرورش گونه های در معرض خطر در فهرست قرمز اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) هستند. متأسفانه به دلیل عدم ارزیابی لازم و ناآگاهی از این مشکل، گردشگران به راحتی می توانند از منطقه بازدید کرده و باعث استرس پرندگان شوند.

*سازمان ها و کلوپ های پرنده نگری در سراسر ایران به ویژه در تهران اقدامات بزرگی برای آموزش جوامع محلی در حد توان و توان خود انجام داده اند، در حالی که هنوز اقدامی از سوی ما از بخش دولتی ندیده اند.

*پرندگان نشانه خوبی هستند زیرا اگر به دلیل خشکسالی منطقه ای را ترک کنند، آن منطقه مانند اکثر مناطق مرطوب ما مانند ارومیه، گاوخونی و … از بین می رود. تعداد پرندگان کم می شود و به مناطق دیگر می روند، اما ماجرا هنوز تمام نشده است، زیرا به زودی همین تالاب منبع ریزگرد می شود و ما را با مشکلات زیادی مواجه می کند. به همین دلیل این مشکل از اهمیت بالایی برخوردار است.

* افزایش تعداد پرندگان در برخی تالاب ها به دلیل خشکسالی بسیار جذاب به نظر می رسد اما باید بررسی شود که آیا تالاب مورد نظر می تواند این تعداد پرنده را حمایت کند؟ آیا منابع غذایی کافی در این منطقه وجود دارد؟ آیا جمع شدن این تعداد پرنده در یک مکان مشکلی ایجاد نمی کند؟

*ایران کشوری دارای تالاب است به طوری که از 42 نوع تالاب دنیا، 41 نوع آن در اینجا وجود دارد. هر کدام از این تالاب ها محل استراحت بسیاری از پرندگان مهاجر نیز هستند اما تالاب ها، جمعیت پرندگان، غذا و استراحتگاه های مناسب را از دست داده ایم. بنابراین اوضاع آشفته است.

* راه برون رفت از بحران خشکسالی که پرنده نگری را تحت تاثیر قرار داده، خود پرنده نگری است. تالاب های کوچکی در اطراف شهرهای ایران داریم که شاید به آنها توجه نشود، اما به دلیل رعایت نکردن حق آبه، توسط دولت یا بعضاً توسط بخش خصوصی تخریب می شوند. هنگامی که در یک تالاب پرنده نگری شکل می گیرد، به عنوان یک جاذبه معرفی می شود. به همین دلیل مردم به این منطقه سفر می کنند و اخبار رسانه ها نیز در این باره منتشر می شود. در نهایت ناخودآگاه باتلاقی که در شرف نابودی است بر سر زبان ها می افتد.

بیشتر بخوانید: پرنده نگری، فرصتی برای صلح با تالاب ها

* پرنده نگری بسیار قدرتمند و بهترین بهانه برای جا شدن در تالاب هاست. شاید بسیاری از مردم حتی تعریف تالاب را ندانند یا درک نکنند، اما تماشای پرندگان می تواند بهانه ای زیبا و جذاب برای حفاظت از تالاب ها باشد. ایران دارای تنوع زیستی منحصر به فردی است، پرندگان را می توان مانند چاه نفت برای علاقه خاص گرفت. بسیاری از گردشگران خارجی علاقه مند به بازدید از ایران هستند. این معضل همچنین فرصتی برای توسعه گردشگری در مناطقی از ایران است که صنعت ندارند و علاوه بر اینکه منبع معیشتی جایگزین برای جامعه محلی است، حفاظت از عرصه های طبیعی کشور را نیز در پی خواهد داشت.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا