عمومی

خطری که پروژه «غریب» را تهدید می‌کند

ویژگی مهم بروجردی، صرف نظر از فرماندهی سپاهیانش، توانایی او در جذب و تأثیرگذاری بر دوستان و دشمنانش بود. مدت ها طول کشید تا وعده انجام پروژه درباره این فرمانده معروف جنگ محقق شود. در طول سال ها اخبار مختلفی در مورد آن به صورت رسمی منتشر شده است اما هیچ فیلم و سریالی ساخته نشده است. در چنین شرایطی فیلم «غریب» آن طور که از اخبار پیداست، بخشی از زندگی سردار معروف دوران حفاظت مقدس به شمار می رود. در اخبار رسمی این پروژه آمده است: «فیلمنامه بر اساس منابع مختلف تحقیق و پژوهش از جمله کتاب «محمد; مسیح کردستان» نوشته نصرت الله محمودزاده و سایر اسناد تازه کشف شده.

یعنی سازندگان فیلم «بیگانه» منابع اطلاعاتی و اسنادی دارند که می توانند از کانال های مختلف به دست آورند. عدم نام بردن از منبع تصمیم غیرعادی نیست، اما بر اساس این اطلاعات به نظر می رسد در میان آثار مکتوب شهید بروجردی، کتاب نصرت الله محمودزاده بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

حال یک سوال مهم مطرح می شود که آیا «محمد» مسیح کردستان منبع کاملی برای یک پروژه مهم و استراتژیک است؟ چرا سازندگان «عجیب» دیگر کتاب های موجود را نادیده گرفته اند؟ طبیعت و منش شهید بروجردی؟

از قضا کتاب محمودزاده هیچ ربطی به هدف قرار دادن فیلم آنطور که در اخبار رسمی اعلام شده، ندارد. در این خبر به صراحت آمده است که فیلم “غریب” تصویری از این شهید نیست، بلکه مربوط به دوران فرماندهی وی در غرب، قبل از شروع جنگ و حفاظت است. این فیلم با نگاهی به زندگی کوتاه شهید بروجردی و تلاش وی برای ایجاد وحدت در غرب کشور، تصویری از وضعیت درونی، سبک زندگی و رهبری شهید بروجردی است. اما کتاب مذکور در بیان این مطالب به قدری صریح است که به گفته مردم، افرادی که با شهید بروجردی زندگی و نزدیک بوده اند، در محافل مختلف به این مشکلات اشاره کرده اند. مهمترین آنها برخی از سربازان و فرماندهان ارتش در دوران دفاع مقدس هستند.

ما نمی دانیم که سازندگان کتاب «محمد; مسیح کردستان» مورد استفاده قرار گرفت اما این اثر مورد نقد قرار نگرفت، به عنوان مثال علیرضا کمره ای نویسنده و منتقد کتاب گفت: این کتاب از نظر روایت برای کسانی که در آن حضور دارند بسیار خاطره انگیز و زیبا است. بستگان یا یاران شهید بروجردی، اما جوانان امروز حوصله خواندن این کتاب را نخواهند داشت.»

(خبرگزاری بسیج / 3 اردیبهشت 1395)

البته فیلمی که بر اساس این کتاب ساخته شده است ممکن است این نقص را داشته باشد.

یکی دیگر از باورهای غلطی که کمرایی به آن اشاره کرد این است: «در این کتاب باید به نگارش دقت شود، متأسفانه مشکل بسیاری از نویسندگان جنگ اول ما این است که با تاریخ آن زمان زندگی کرده اند، فکر کنید دیگران هم زندگی کنند. موضوع، و این کتاب در برخی زمینه ها به آن دانش نیاز دارد.”

(خبرگزاری بسیج / 3 اردیبهشت 1395)

خطر قریب الوقوع پروژه

این انتقاد اگر در قالب یک فیلم محدود قرار گیرد، می تواند به پاشنه آشیل حرفه ای تبدیل شود که بدن اوج به وضوح با تمام توان در میدان حضور دارد.

نتیجه روشنی که از چنین نقدهایی می توان گرفت این است: اگر فیلم «غریب» تنها بر اساس روایت کتاب مذکور باشد، باید در خطر از دست دادن مخاطبان زیادی باشد. این در حالی است که برخلاف سینما و تلویزیون، در عرصه نویسندگی، کتاب های فراوان و متنوعی درباره شهادت بروجردی می یابیم. پس چرا نادیده گرفته می شوند و کتاب نصرت الله محمودزاده تنها اثر مکتوب برای منبع فیلم است؟ آیا چنین اتفاقی حاصل همان وضعیتی است که نویسنده داشته و توانسته کتاب خود را به عنوان تنها اشاره بی بدیل به شهید بروجردی در آن سال ها عرضه کند؟! و سایر آثار مرتبط با این حوزه به دلایل نامعلوم یا اجاره شخصی نویسنده منتشر نشده است.

صرف نظر از کیفیت این کتاب ها، بهره مندی فیلم «غریبه» از آنها نتایج بزرگی به همراه دارد و آن پرهیز از یک نگاه بر اساس کتاب «محمد؛ آن مسیح کردستان است. نویسنده و زحماتش، خودش همکار و سخنگوی محمد بروجردی نیست و آنچه نوشته است، هر نقدی که نوشته، حاصل نگاه خودش به مسئله است.

از میان آثار موجود، «غریب غرب» نوشته عباس رمضانی، کتاب معروفی درباره شهید بروجردی است که نویسنده در آن به خوبی توانسته شخصیت شهید را منتقل کند؛ به همین دلیل است که در این کتاب به خوبی به تصویر کشیده شده است. همان نکته سازنده فیلم «غریبه». این کتاب 111 صفحه‌ای و پرسرعت، داستان انقلاب درونی محمد بروجردی قبل از انقلاب را روایت می‌کند و تصویری ملموس از جهان‌بینی او پس از انقلاب، به‌ویژه در دورانی که کشور تحت حاکمیت دولت غربی بود، ارائه می‌کند. «غریب غرب» نثر خوبی دارد و خواننده را تا انتها با خود همراه می کند و در نهایت بدون اغراق و بلاغت این مفهوم را بیان می کند که چرا محمد بروجردی را مسیح کردستان می نامند.

حسین بهزاد در کتاب پرچمداران خورشید به بخشی از زندگی شهیدان محسن وزوایی، حسین قجایی و محمد بروجردی پرداخت. «مسیح مسلح کردستان» عنوان قسمت اول این کتاب است که داستان زندگی این شهید را به صورت کوتاه اما مفید روایت می کند و پر از ایده هایی در مورد منش و رفتار این سردار است، این بزرگ است.

خطر قریب الوقوع پروژه

«همین همیشه لبخند» نوشته فرهاد خضری برنده جایزه کتاب سال دفاع مقدس در سال 93 روایتی از زندگی و رشادت های محمد بروجردی است و در راه می توانست او را با چشمانش نشان دهد. دیگران، از جمله بستگان، خانواده ها و سربازان دیگر.

«ققنوس خالی» نوشته حسین مسجدی اثر دیگری از شهید بروجردی است که زندگی او را در قالب داستانی روایت می کرد. این کتاب اگرچه کوتاه است اما جان کلام بهتر از آثار صدها صفحه به اهمیت محمد بروجردی پرداخته است.

«فرمانده سرزمین دلها» بیژن قفقازی زاده بر اساس خاطرات دوستان و همراهان بروجردی گردآوری شده است و از این منظر تجهیز مخاطب به سبک زندگی کار بزرگی است. عباس رمضانی در سلسله کتاب هایی با عنوان «خاطرات» که یکی از آن ها به شهید بروجردی اختصاص دارد و بیانگر دوران خلوت و حال درونی شهید بروجردی است، مشابه این کار را انجام داده است. چیزی که نسل کنونی به آن نیاز دارد.

در حوزه نشر، کتاب های متعددی برای کودکان و نوجوانان نوشته شده است. از جمله «شهید بروجردی» ساخته ابراهیم حسنبیگی و «تکه ای آسمان» ساخته حسین فتاحی.

این اشارات حاکی از آن است که نویسنده «غریب» منابع علمی فراوان و متنوعی در اختیار داشته و به «محمد» بسنده کرده است; «مسیح کردستان» کاهش شأن یک پروژه مهم و ملی است. اینها علاوه بر کتابها و اسناد مفصلی است که پژوهشگران نظامی و سپاه و فعالان حافظه شفاهی در آن زمان روی آن کار می کردند.

در این منطقه وسیع هیچ کمبودی برای مرجع وجود ندارد. البته این بازیگر با مطالعه همه اینها دنیای ذهنی خودش را ساخت تا بتواند مخاطب را با خود همراه کند. اما تمرکز بر یک کار و نادیده گرفتن سایر وظایف نوشتاری، شما را از دید کامل و کامل محروم می کند.

ما واقعا امیدواریم که حالا پس از گذشت بیش از ده سال، طلسم نساختن فیلمی از زندگی شهید محمد بروجردی شکسته شود و باد خوشی از کارهای خوب بر زمین مانده تا به امروز بوزد. با توجه به کار و مستندات دیگر، کارگردان باید تمام تلاش خود را بکند.

4141

دکمه بازگشت به بالا