اجتماعی

تهدیداتی که بلای جان ذخایر ارزشمند زیست‌محیطی شده‌اند

زمین تنها سیاره قابل سکونت برای انسان است، اما در خطر نابودی قرار دارد. از این رو هر سال بر اهمیت مشکلات زیست محیطی افزوده می شود. ذخیره گاه زیست کره نمونه ای ارزشمند از محیط زیست است که حفاظت از آن اهمیت دوچندان دارد.

به گزارش ترند روز، امروز 12 نوامبر (3 نوامبر) روز جهانی ذخایر زیست کره است. این روز باید الهام گرفته از راهکارهایی باشد که در حال حاضر در این مناطق برای ایجاد توسعه پایدار با احترام به طبیعت و جهان در حال اجراست.

برنامه حفاظت از یونسکو که به عنوان ذخیره گاه زیست کره شناخته می شود، یکی از برنامه های استراتژیک برای حفاظت از محیط زیست است. در ایران 13 ذخیره‌گاه زیست‌کره شامل پارک‌های ملی، آثار طبیعی، پناهگاه‌های حیوانات و مناطق حفاظت‌شده در شبکه جهانی ذخایر یونسکو به ثبت رسیده است و هدف از اعلام زیست‌کره جلوگیری از تغییرات برگشت‌ناپذیر و بهره‌برداری ناپایدار از طبیعت است. . منابع اما نیاز به بهره برداری از طبیعت به دلیل افزایش مداوم جمعیت دارد که به یکی از بخش های اصلی امنیتی در جهان تبدیل شده است.

این 13 ذخیره گاه شامل ذخایر زیست کره دشت ارژن و دریاچه پریشان، ارسباران، گنو، گلستان، حرا، کویر، ارومیه، میانکاله، توران، دانا، تنگ صیاد و سبزکوه، هامون و کپه داغ است.

موقعیت جغرافیایی ذخیره گاه زیست کره به گونه ای است که در وسط ذخیره گاه بیوسفر یک پایگاه مرکزی وجود دارد که به شدت محافظت می شود. این بخش نیز توسط ناحیه دیگری مانند یک سپر محافظ احاطه شده است که به آن منطقه حائل می گویند. در منطقه آسیب‌دیده، فعالیت‌های عادی انسان مانند جمع‌آوری گیاهان خوراکی و ساخت هیزم برای مصارف خانگی تحت نظارت کارشناسان بوده و امکان جستجوی غیرمخرب منطقه نیز وجود دارد.

اطراف منطقه حائل منطقه دیگری به نام منطقه انتقال است که شامل توسعه پایدار مانند کشاورزی در مقیاس کوچک است. علاوه بر این، در این منطقه امکان استخراج منابع طبیعی مانند چوب بری و تحقیقات تجربی وجود دارد. این استراتژی کلی، که شامل مناطق تاثیرگذاری و مناطق انتقالی در اطراف مرکز مرکزی است، به این معنا مهم است که مردم محلی را تشویق می‌کند تا از اهداف مناطق حفاظت‌شده حمایت کنند.

اما در مورد تهدید ذخیره‌گاه زیست‌کره چطور؟

ذخایر زیست کره ایران تهدیدات زیادی را تهدید می کند. از عمده ترین تهدیدهای پیش روی ذخیره گاه زیست کره ارسباران می توان به افزایش جمعیت دام، تبدیل جنگل ها و مراتع به زمین های کشاورزی و قطع درختان جنگلی اشاره کرد. در اثر آلودگی آب رودخانه با مواد خطرناک مس و عملیات راهسازی نیز در منطقه ارسباران خسارت وارد شد. خشک شدن آب این دریاچه‌ها، برداشت بیش از حد آب از آن‌ها و حفر غیرمجاز چاه در اطراف دریاچه‌های ارژن و پریش از بزرگترین تهدیدات موجود برای دریاچه‌های ارژن و پریش است.

خشکسالی در هامون علاوه بر تهدید اساسی دریاچه هامون و منطقه حفاظت شده آن، سایر منابع مهم کشاورزی را نیز تحت تأثیر قرار داده و خسارت قابل توجهی به زیرساخت ها، شبکه و آلودگی هوا از راه دور و مسکن نیز وارد می کند.

جاده سازی یکی از تهدیدات ذخیره گاه زیست کره دنا است. 94 فاز اول پروژه تعریض جاده یاسوج – سیشاخ; جاده ای کوهستانی که قسمت شمالی آن از منطقه حفاظت شده دنا می گذرد، اقدام به قطع درختان بلوط کرده است که واکنش جامعه حفاظت محیط زیست و رئیس اداره محیط زیست را در پی داشته است. بویار احمد گفت: قطع درختان بلوط در اجرای عملیات تعریض جاده یاسوج – سیسخت بدون مجوز زیست محیطی انجام شد. در سال 1395 مجوز تعریض و ایمن سازی بخشی از این محور از سازمان حفاظت محیط زیست اخذ شد، اما تعداد درختان بلوط قطع شده در اجرای این طرح از حداکثر میزان تعیین شده بر اساس گزارش ارزیابی فراتر رفت. این پروژه و در حال حاضر فاز دوم این پروژه امتداد جاده یاسوج به سی سخت در نظر گرفته شده است.

مهم ترین عامل تهدید کننده ذخیره گاه زیست کره گلستان جاده تهران- مشهد است که از غرب به شرق پارک را می گذراند و منطقه را به دو قسمت تقسیم می کند. سیل سال ۱۳۹۸ گلستان خسارات زیادی به این جاده وارد کرد و سازمان حفاظت محیط زیست بر خروج این جاده از پارک نظارت دارد. ذخیره گاه زیست کره گلستان برنامه مدیریتی ندارد، اما پارک ملی گلستان در حال حاضر دارای طرح مدیریتی است، هرچند اولین طرح مدیریت پارک ملی ایران به نام «طرح جامع» اولین بار برای گلستان تدوین شد، پارک ملی در سال ۱۳۵۴، اما این طرح اجرایی نشد. . مجدداً در سال ۱۳۷۶ و در «برنامه بهسازی پارک ملی گلستان» بر اساس الگوی فائو، برنامه مدیریتی برای آن تهیه شد.

همچنین پس از شرایط سخت دریاچه ارومیه، کارگروه احیای دریاچه ارومیه در سال 1392 تشکیل شد و احیای این دریاچه در دستور کار دولت یازدهم قرار گرفت. در دولت دوازدهم یکی از اقداماتی که برای احیای دریاچه ارومیه انجام شد تلاش برای کاهش ۴۰ درصدی استفاده از منابع آب سطحی بود که با جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و دولت اقدامات لازم انجام شد. برنامه ها و بودجه های سازمانی طبق هدف تعیین شده باید در سال 1406 به مرحله نهایی بازسازی محقق و دریاچه ارومیه برسد.

بیشتر بخوانید: از ذخیره گاه زیست کره ارومیه چه می دانید؟

اما امسال وضعیت دریاچه ارومیه بسیار بد شده است آرزو اشرفی زاده – مدیرکل دفتر حفاظت و احیای سازمان حفاظت محیط زیست – وی به ترند روز گفت: دریاچه ارومیه به طور کامل خشک نشده است اما قسمت شمالی و جنوبی آن جدا شده و حدود 1000 کیلومتر مربع باقی مانده است. اعطای حق آبه زیست محیطی دریاچه بسیار مهم است و در صورت عدم اعطای آن تراز دریاچه ارومیه به کمترین میزان خود در سال های اخیر خواهد رسید.

بیشتر بخوانید: آیا دریاچه ارومیه به طور کامل خشک شده است؟

از دیگر ذخایر می توان به تالاب میانکاله اشاره کرد که ارزش اکولوژیکی بالایی دارد اما در سال های اخیر با چالش های زیادی از جمله آتش سوزی، احداث جاده و مرگ پرندگان مهاجر مواجه بوده است. در سال 2018 بیش از 43 هزار پرنده مهاجر در این تالاب به دلیل بوتولیسم تلف شدند، در حالی که در سال 2019 بسیاری از پرندگان مهاجر در این تالاب تلف شدند. ناگفته نماند که سالانه 500 هزار تا یک میلیون پرنده مهاجر در استان های شمالی کشور صید و در بازارهای این استان به فروش می رسد.

برخی از چالش های موجود در این منطقه عبارتند از چرای بی رویه، شکار و صید غیرمجاز، تبدیل تالاب ها به کشاورزی و توسعه سکونتگاه ها و صنعت حاشیه پارک که مشکلات زیست محیطی زیادی را در آن زمان ایجاد کرد. منطقه

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های میانکاله در سال‌های اخیر، تخریب پتروشیمی میانکاله بود که واکنش‌های بسیاری را در پی داشت و در نهایت در بهار امسال، روند ساخت آن برای همیشه متوقف شد. در پتروشیمی میانکاله می توان به آلودگی محیط زیست، آلودگی هوا، فاضلاب صنعتی پترومیانکاله، عدم وجود بازار محصول و عدم تکمیل زنجیره صنعتی پایین، عدم شفافیت داده های پروژه از نظر اشتغال زایی و کمبود اشاره کرد. در تناسب تابع قیمت محصول.

یکی از طرح‌های زیست‌محیطی که در دهه اخیر بسیار مورد بحث قرار گرفته، «پروژه گردشگری جزیره آشوراده» است. این طرح از سال 93 آغاز شد اما در دولت دوازدهم در سال 97 به دلیل یکی از مصوبات سفر رئیس جمهور به گلستان به دستور مقام قضایی برای اولین بار اجرای آن متوقف شد و در سال 99 معاونت از دادگاه دادستان گرگان گفت: دادستان کل کشور دستور توقف این پروژه را صادر کرد، اما با وجود انتقاداتی که از این طرح وجود دارد، مانند کار شرکت پرورش ماهی در قفس در لیوینگ، منشاء تقسیم آن و از بین رفتن امنیت. محیط زیست پرنده، سازمان محیط زیست دولت سیزدهم موفق به اخذ ارزیابی زیست محیطی شد.

ادامه مطلبید: اهمیت ذخیره‌گاه بیوسفر Miancale و چالش‌های آن

بیشتر بخوانید: ساخت کانال آشوراده و چند اخطار

در حالی که طبق قانون موجود، تخریب و آلودگی تالاب ها ممنوع است و عرصه های جنگلی کشور را نمی توان به افراد طبیعی و قانونی واگذار کرد، تالاب ها و حرا خرمدستان دیر به دلیل ساخت و ساز با تهدید جدی مواجه شده است. ایجاد مزرعه پرورش میگو ایجاد مزرعه پرورش میگو در این منطقه از سال 2015 توسط سرمایه گذاران مختلف مورد بررسی قرار گرفت و در سال 2017 یک سرمایه گذار خصوصی مجوز فعالیت دریافت کرد و قصد داشت طی چند سال یک میگو پرورش دهد. در حال فرار و از اجناس او برای تقویت منطقه استفاده شد، جایی که حتی شهرداری جاشم منطقه نمونه گردشگری پیدا کرد، کار خود را آغاز کرد. مردم دیر در استان بوشهر در دی ماه سال ۱۳۹۷ با کمپین نجات حرا و نصب بنرهای زیادی در سطح شهر نسبت به تخریب حرا در تالاب بردستان اعتراض کردند.

بیشتر بخوانید: حرا، زیستگاه امن آبزیان و پرندگان

به گزارش ترند روز، در حال حاضر شاهد تخریب ذخایر زیست کره هستیم زیرا بهره برداری پایدار از مردم محلی و تنوع زیستی تغییر کرده است و بهره برداری کل وضعیت را تغییر داده است، ازدحام بیش از حد، شکار غیرمجاز و …. یعنی تعداد افراد در حال افزایش است بنابراین منابع طبیعی به دلیل مصرف بی رویه در حال کاهش است. با افزایش میزان کشاورزی و مسکن در مجاورت مناطق حفاظت شده، درگیری در این مناطق افزایش می یابد. این پدیده نیازمند توجه مسئولان و مردم و فعالیت های زیست محیطی آنها در راستای توسعه پایدار است تا ذخیره گاه زیست کره در کشور از دست نرود.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا